Wystawa „Pamięć materii” prezentuje cykle prac „Kamieni” Moniki Grajdy – projekt, który narodził się w 2025 roku z potrzeby zajrzenia w głąb własnej przeszłości. Z tęsknoty za historiami ukrytymi w starym siedlisku pradziadków oraz z pragnienia, by kamienie – milczący świadkowie tamtych dni – w końcu przemówiły.
To podróż do miejsc, gdzie czas osiada na dłoniach jak pył, a każdy kształt, rysa i pęknięcie opowiadają historie, których nie sposób odnaleźć w żadnym archiwum. To także powrót do korzeni, do prostych gestów i cichej mądrości pozostawionej przez tych, którzy byli wcześniej. „Kamienie” stają się więc nie tylko cyklem prac, lecz także formą dialogu z przeszłością – próbą zrozumienia, jak wiele z niej wciąż nosimy w sobie.
Artystka sięga po motyw kamienia – jednego z najstarszych świadków ludzkiej obecności – nadając mu nowy, głęboko osobisty wymiar. Jej ceramiczne formy powstają jako odciski autentycznych kamieni przywiezionych z miejsc szczególnie bliskich – ze starego siedliska przodków. W ten sposób każdy obiekt staje się nie tylko formą artystyczną, lecz także nośnikiem pamięci, emocji i tożsamości.
Kamienie Grajdy nie są biernymi reliktami przeszłości. Przeciwnie – zdają się żyć, czuwać i rejestrować. Czasem przyjmują formę delikatnego odcisku dłoni – śladu dotyku zatrzymanego w czasie, niczym echo dawnego gestu. Innym razem zyskują zmysły: ucho, oko, nos – stając się uważnymi obserwatorami rzeczywistości, wyczulonymi na każdy dźwięk, ruch i obecność. W tych antropomorficznych przekształceniach kryje się pytanie o relację człowieka z naturą oraz o granice między tym, co ożywione, a tym, co pozornie martwe.
Niektóre formy odsłaniają swoje wnętrze, ukazując to, co zazwyczaj pozostaje niewidoczne. To zaproszenie do spojrzenia głębiej – poza powierzchnię – i refleksji nad tym, co sami nosimy w sobie: pamięcią, doświadczeniem, dziedzictwem.
Wystawa buduje przestrzeń wyciszenia i skupienia. Skłania do zatrzymania się, do uważnego patrzenia i odczuwania. Ceramiczne kamienie stają się tu pretekstem do rozważań o czasie, przemijaniu i trwaniu oraz o śladach, jakie pozostawiamy – zarówno w świecie, jak i w sobie nawzajem.
Termin: 9.05 – 2.08.2026
Miejsce: PAN Muzeum Ziemi, AL. Na Skarpie 20/26-27, Warszawa
Magdalena Gazur – trendsetterka bolesławieckiej ceramiki
Podróż śladami porcelanowej litofanii
Szepty ziemi. Lokalny surowiec w praktyce ceramicznej
Krąg osobisty – dialog artystyczny na ceramicznych paterach
„Dom”. Wystawa ceramiki litewskiej w Gdańsk
Historia dekorowania polskiej porcelany metodą kalkomanii w latach 1890–1950
Światło „Zawiercia”. Wybrane przykłady szkła oświetleniowego w stylu art déco z huty szkła w Zawierciu
Szkliwa dla praktyka – na przełaj przez naukę i technikę. Język tlenków i mapy możliwości
Pigmenty ceramiczne. To one zmieniły porcelanę
Fajans pomorski. Dialog kultur utrwalony w ceramice regionu
