Artykuły

Inspiracją dla realizacji projektu stała się refleksja nad jednym z najciekawszych zjawisk w historii polskiej sztuki XX wieku, czyli połączeniem współczesnego malarstwa z ceramiką w ramach kolekcji pater Jana Styczyńskiego. Choć od jej powstania minęło już ponad pół wieku, idea, którą reprezentowała, okazała się zaskakująco aktualna. To właśnie ona stanowiła punkt wyjścia do stworzenia nowej grupy obiektów, będących połączeniem ceramiki z innymi mediami.

Historyczna idea – patery Jana Styczyńskiego
Historyczna kolekcja pater Jana Styczyńskiego rozwijała się od lat 50. aż po schyłek lat 70. XX wieku. W jej ramach tworzyli prace tacy twórcy jak: m.in.: Józef Hałas, Antoni Fałat, Jan Ziemski, Erna Rosenstein, Bronisław Kierzkowski, Jan Dobkowski, Henryk Stażewski, Kazimierz Mikulski, Teresa Pągowska, Ryszard Winiarski, Tadeusz Kantor czy Henryk Waniek – który, co warte pokreślenia, zgodził się uczestniczyć również w naszej inicjatywie. Pomimo pozornie użytkowego medium, jakim jest talerz ceramiczny, J. Styczyński traktował patery jak płótna sztalugowe, a ich okrągły format stawał się jedyną narzuconą twórcom ramą dla artystycznej wypowiedzi.

Idea J. Styczyńskiego od początku zakładała stworzenie obiektów, które wykraczałyby poza funkcję dekoracyjną. Jak sam podkreślał, nie miał to być talerz dekoracyjny, ale obraz charakterystyczny dla danego twórcy, mówiący o jego osobowości i ujawniający jego technikę malarską. Pierwszym
artystą, do którego z propozycją wykonania pracy na talerzu, zwrócił się Styczyński, był Jan Lebenstein. Koncepcja była rozwijana dalej od 1958 roku, kiedy J. Styczyński otrzymał pierwsze prace S. Gierowskiego (właśnie w 1958 roku) – artysty, którego pracownia stała się istotnym miejscem formowania się kolejnych generacji twórców. Warto już w tym miejscu zaznaczyć, że właśnie to dziedzictwo powraca także we współczesnym projekcie, choć w zupełnie nowym kontekście.

Cały artykuł dostępny jest w nr 1/2026 "Szkła i ceramiki".  Zamów już teraz 

Zdjęcie: Aliona Kryshtofik, Scena mordercza nieudanej rzeźby n ¾, porcelana, pigmenty, farby podszkliwne, glina, szkliwo, ceramika, 2025. Autor: Maciej Ferenc