Artykuły

Kufel z dwuwarstwowego szkła bezbarwno-czerwonego rubinu miedziowego, rzeźbiony grawersko wypukłą dekoracją palmetową.

Dolnośląski technologiczny rarytas kolekcjonerski z Kotliny Jeleniogórskiej z: schaffgotschowskiej huty szkła Carlsthal Glasfabrik, Carlsthal (obecnie Orle), huty szkła Josephinenhütte Glasfabrik, Schreiberhau (obecnie Szklarska Poręba) – hutniczy półfabrykat, simonowskich rzeźbiarni szkła, Glas Schleifereien Gebrüder Simon, Schreiberhau (Szklarska Poręba) – zdobienie półfabrykatu.

Dla znawców szkła o wartości historycznej szklanego obiektu decyduje jego unikatowość występowania, źródłowe odkrycie i ustalenie jego autorów oraz złożona, wieloetapowa technologia wytwórcza. Technologiczne, fabryczne majstersztyki wytwórcze Majstersztyk topiarski – uzyskanie ciemnowiśniowego szkła rubinu miedziowego przez dwukrotny wytop masy szklanej, a następnie przez termiczne przegłębienie barwy szkła słabozielonkawego na kolor ciemnowiśniowy. Majstersztyk hutniczy – uzyskanie czerwonego szkła rubinu miedziowego przez powlekanie z zewnątrz, po czym przez znaczące wielkościowo ścienienie barwnej powłoki, z koloru ciemnowiśniowego na kolor głębokiej czerwieni. Następnie sposobem podwójnego lejka i rozdmuchaniem porcji na wyrób uzyskuje się zewnętrzną powłokę o kolorze czerwonym. Majstersztyk grawerski – obwodowe, wypukłe, czerwone, stylizowane palmety na korpusie kufla wyrzeźbiono ręcznie metodą grawersko-kuglarską w technice powlekanego z zewnątrz, grawersko ciętego, wypukłego reliefu.

Opis podstawowej technologii wytwórczej kufla Powlekane hutniczo, na gorąco z zewnątrz szkła, wizualnie dwuwarstwowe bezbarwno-barwne, są faktycznie technologicznie czterowarstwowe: bezbarwno-bezbarwno-barwno-bezbarwne. Ta nakreślona poniżej schematycznie, bardzo złożona i wieloetapowa procedura technologiczna zaliczała się i współcześnie nadal się zalicza do jednej z najtrudniejszych w historycznym, fabrycznym szklarstwie środkowoeuropejskim lat 30.–50. XIX wieku. Podstawowym warunkiem wytwarzania szkła warstwowego, powlekanego hutniczo na gorąco, jest uzyskanie przez warstwy szkła zgodnych ze sobą współczynników rozszerzalności cieplnej liniowej, tak aby powstały dwubarwny półfabrykat nie pękał po wystudzeniu i podczas dalszego zdobienia.

Cały artykuł dostępny jest w nr 2/2025 "Szkła i ceramiki".  Zamów już teraz 

Na zdjęciu: Widok ogólny kufla – strona przednia