Nasze tematy

Artykuły

Mazowieckie leśne huty szkła gospodarczego Krasnosielc – Huta Amelina (1858–1876), woj. mazowieckie, pow. makowski

Mając na uwadze długi, osiemnastoletni okres działalności Huty Amelina oraz znaczną liczbę pracowników zatrudnianych w tym okresie, jest rzeczą dość zaskakującą, że do tej pory mamy rozpoznany tylko jeden stempel, znaleziony przez osoby prywatne na polu uprawnym, w miejscu, w którym pierwotnie huta została ulokowana. Według relacji, oprócz szklanej pieczątki in situ zachowała się znaczna ilość szkła pochodzącego z odpadów produkcyjnych. Mamy jednak w przypadku tej manufaktury wyjątkowe szczęście, ponieważ oprócz odcisku w szkle zachował się również unikalny w naszych warunkach przedmiot – wykonany w brązie lub mosiądzu tłok pieczętny, pozyskany z rynku antykwarycznego w Ciechanowie.

Odciśnięta na szklanym krążku część okrągłej pieczęci, wykonanej z typowego krzemowo-wapienno-potasowego szkła, zachowała się w stanie specyficznym dla zielonkawego szkła leśnego, które uległo korozji w wyniku długiego przebywania w bardzo wilgotnych warunkach. Na skutek wypłukania zawartości potasu skorodowane szkło przybiera postać drobnych granulek przypominających z wyglądu kruszący się piasek, i niestety, jest to proces nieodwracalny.

Typografia pieczęci świadczy o jej relatywnie późnym pochodzeniu, jako że odcisk w szkle wykonany został za pomocą metalowego, starannie grawerowanego tłoka pieczętnego, na którym umieszczono rozpisaną wokół okręgu nazwę huty „HUTA AMELINA” wykonaną krojem szeryfowym, przedzieloną małymi, sześcioramiennymi gwiazdkami, które sugerują stosowanie sygnatury na butelkach przeznaczonych dla okolicznych browarów. Wewnątrz okręgu znajduje się akronim „[.] & S”, najprawdopodobniej związany z nazwiskiem jednego z dzierżawców huty zarządzających produkcją.

Cały artykuł dostępny w nr 3/2023 "Szkła i ceramiki". Zamów już teraz

Wróć
W najnowszym numerze
2 / 2026
linia Każdy fragment ma znaczenie – wywiad z prof. Mirosławem Kocińskim
linia Sylwetka Władysława Garnika
linia Maria Słaboń. 40 lat zapisane w szkle
linia Uwięzione w świetle — Maciej Zaborski
linia Litofanie i Formy Bio-Logiczne
linia Między kontrolą a przypadkiem. Katarzyna Krej
linia Ontologie formy. Dialog ceramiki i malarstwa – wywiad
linia Elżbieta Piwek-Białoborska (1922–1989). Ceramika – forma – dekoracja
linia Płynny dialog – zanurzenie i przepływ
linia Sztuka higieny. Lampy katalityczne
więcej
  linia Newsletter

Chcesz być na bieżąco informowany o aktualnych wydarzeniach i artykułach? Zapisz się do newsletter.

Oświadczam, że zapoznałem się i akceptuję: Polityka prywatności