Artykuły

Pieczęć

Oprócz ceramiki, jedną z najliczniej występujących kategorii zaybytków na nowożytnych, a szczególnie XVIII i XIX-wiecznych stanowiskach archeologicznych są pozostałości dawnych szklanych butelek, których fragmenty liczone są niekiedy nawet w dziesiątkach tysięcy sztuk. Uznawane często za tzw. materiał „masowy”, traktowane były do niedawna dość lekceważąco, jednak po bardziej wnikliwym przyjrzeniu się okazuje się, że ukrywają one sporo różnych niespodzianek. Niepozorny na pierwszy rzut oka obiekt szklany, znaleziony w 2007 r. w czasie badań archeologicznych poprzedzających inwestycję budowlaną na terenie dawnego Banku Polskiego, znajdującego się przy ul. Bielańskiej 10 w Warszawie, okazuje się być materialnym świadectwem pewnego szczególnego momentu w polskiej historii, stanowiąc jednocześnie dowód na bezpośredni związek historii gospodarczej kraju z jego historią polityczną. Obiekt ten, to fragment cylindrycznej szyjki, pochodzącej zapewne z butelki w rodzaju burgundzkim sporządzonej z dobrej jakości zielonego szkła, na co wskazuje brak śladów korozji i ogólnie dobry stan zachowania. Szyjka zaopatrzona została w szeroką opaskę taśmową owiniętą wokół wylewu oraz umieszczoną u podstawy okrągłą pieczęć szklaną, na której odciśnięto wersalikowy napis „GROMADA / WSI / CHOCIWEK / POWIAT”. Trzeci i czwarty wyraz oddziela cienka, pozioma kreska, a całość napisu rozmieszczono wewnątrz okręgu zaznaczonym linią. Zarówno zastosowana typografia, precyzja wykonania liternictwa, jak i symetryczny układ napisu wskazują na użycie przez majstra szklarskiego specjalnie wykonanego, grawerowanego w metalu tłoka pieczętnego do sporządzenia odcisku, co może świadczyć o tym, że producent szkła miał w planach długotrwałe wykorzystywanie go do sygnowania dużych partii butelek. Wszelkie niedokładności rysunku spowodowane zostały jedynie różnicą temperatur pomiędzy powierzchnią metalowej matrycy, a powierzchnią masy szklanej.

Cały artykuł dostępny w nr 1/2024 "Szkła i ceramiki". Zamów już teraz