W dniach 7–9 listopada br. w Miśni odbyło się pierwsze Międzynarodowe Sympozjum zorganizowane przez Meissen Porcelain Foundation i Manufakturę Miśnieńską. Tematem przewodnim wydarzenia było „Dziedzictwo Höroldta” w kontekście rozwoju pigmentów ceramicznych i technik dekoracji porcelany – od XVIII wieku po współczesność. Dla mnie była to nie tylko wyjątkowa okazja do spotkania specjalistów, ale również inspiracja do ponownego przyjrzenia się zagadnieniu pigmentów stosowanych do zdobienia porcelany.
Historia porcelany i jej dekoracji ma korzenie sięgające starożytnych Chin, gdzie już w okresie dynastii Tang i Song rozwinięto techniki wypału wysokotemperaturowego, a ośrodki takie jak Jingdezhen stały się centrami eksperymentów z barwą i szkliwem. Z Chin technologia porcelany oraz
sposoby jej zdobienia rozprzestrzeniły się na Koreę i Japonię, gdzie dodatkowo rozwinięto własne style malarskie oraz charakterystyczne palety barw. Dopiero w XVIII wieku Europa dzięki odkryciu Johanna Friedricha Böttgera i Ehrenfrieda Walthera von Tschirnhausa oraz uruchomieniu produkcji w Miśni dołączyła do kręgu kultur wytwarzających prawdziwą porcelanę kaolinową. Od tego momentu dekoracja malarska i pigmenty ceramiczne stały się jednym z najważniejszych obszarów badań i innowacji europejskich manufaktur.
Rola barwy w ceramice
Od najwcześniejszych czasów barwa była fundamentalnym elementem estetyki porcelany. W Chinach stosowano zarówno podszkliwne farby kobaltowe, wszkliwne czerwienie i żółcienie, oraz wiele innych barw, nadając naczyniom charakter symboliczny i dekoracyjny. Wraz z rozwojem handlu porcelana stała się nośnikiem barwnego języka kulturowego od dekoracji islamu i Azji Środkowej, po portowe warsztaty Europy, które adaptowały orientalne wzory na własny użytek. Barwa stanowi jedną z najbardziej charakterystycznych cech wyrobów ceramicznych, często decydując
o indywidualnym stylu danej manufaktury oraz okresu jej działalności. Pozwala tworzyć kompozycje malarskie, podkreślać zamysł projektowy, a niekiedy także maskować wady technologiczne.
Cały artykuł dostępny jest w nr 1/2026 "Szkła i ceramiki". Zamów już teraz
Zdjęcie: Purpura 59 D i przykład jej zastosowania w manufakturze miśnieńskiej. Autor: Marek Kruczek
Magdalena Gazur – trendsetterka bolesławieckiej ceramiki
Podróż śladami porcelanowej litofanii
Szepty ziemi. Lokalny surowiec w praktyce ceramicznej
Krąg osobisty – dialog artystyczny na ceramicznych paterach
„Dom”. Wystawa ceramiki litewskiej w Gdańsk
Historia dekorowania polskiej porcelany metodą kalkomanii w latach 1890–1950
Światło „Zawiercia”. Wybrane przykłady szkła oświetleniowego w stylu art déco z huty szkła w Zawierciu
Szkliwa dla praktyka – na przełaj przez naukę i technikę. Język tlenków i mapy możliwości
Pigmenty ceramiczne. To one zmieniły porcelanę
Fajans pomorski. Dialog kultur utrwalony w ceramice regionu
