Artykuły

Za jedno z najwybitniejszych osiągnięć europejskiej porcelany XVIII wieku możemy uznać miśnieński serwis hrabiego Aleksandra Józefa Sułkowskiego, wykonany w latach 1735–1737 w Królewskiej Manufakturze Porcelany w Miśni. Monumentalny zestaw, liczący  pierwotnie od około 600 do 1000 elementów, był pierwszym tak rozbudowanym i spersonalizowanym serwisem przeznaczonym dla jednego wysokiego urzędnika dworu saskiego.

Inspiracją do napisania niniejszego artykułu stała się wystawa „Przy książęcym stole. 290. rocznica powstania miśnieńskiego serwisu Aleksandra Józefa Sułkowskiego”, prezentowana w 2026 roku (20.01-31.08) w Muzeum Historycznym w Bielsku-Białej. Kuratorem  ekspozycji oraz autorem towarzyszącej jej monografii jest dr Grzegorz Madej. Wystawa ta jest pierwszą publiczną prezentacją tego zespołu na dzisiejszych ziemiach polskich od 1903 roku i zgromadziła obiekty pochodzące z najważniejszych kolekcji muzealnych i prywatnych. 

Znaczenie serwisu Aleksandra Józefa Sułkowskiego wynika z kilku powiązanych ze sobą czynników: wysokiej rangi zamawiającego, faktu, że był to pierwszy kompletny miśnieński serwis stołowy, oraz wysokiego poziomu artystycznego i modelarskiego, inspirowanego europejskim złotnictwem barokowym. Serwis ten łączy elementy heraldycznej personalizacji z XVIII–wieczną modą na orientalizm, widoczną w dekoracjach przedstawiających skrzyżowane snopki ryżu i orientalne kwiaty. 

Aleksander Józef Sułkowski urodził się w 1695  roku, a zmarł w 1762 roku. Jego kariera dworska była ściśle związana z otoczeniem Fryderyka Augusta II, późniejszego elektora saskiego i króla Polski Augusta III Sasa. Dzięki jego staraniom Sułkowski uzyskał w 1733 roku od cesarza Karola VI tytuł hrabiego  Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Po koronacji Augusta III został królewskim faworytem i odznaczono  go Orderem Orła Białego.

Cały artykuł dostępny jest w nr 2/2026 "Szkła i ceramiki".  Zamów już teraz 

Zdjęcie: Półmisek oktagonalny z serwisu Aleksandra Józefa Sułkowskiego, proj. Johann Joachim Kaendler. Zbiory Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej