Artykuły

Dzięki rozwojowi technologii człowiek nauczył się wydobywać i przetwarzać minerały ukryte w głębi ziemi. Podróż przez kopalnie i nieczynne wyrobiska Dolnego Śląska pokazuje, jak długa i złożona jest droga surowej skały, zanim stanie się ona tworzywem przemysłu i materią w praktyce ceramicznej.

Nad wyrobiskiem
Trudno jednoznacznie nazwać uczucie, którego doznaje się, stojąc na półce skalnej otwartego wyrobiska. Odsłonięty przekrój ziemi zapiera dech w piersiach – monumentalny, surowy, niemal intymny. Widać warstwy skały, jej strukturę i przełam, złoże, które przez miliony lat pozostawało niewidoczne. Rzeczywista skala miejsca ujawnia się dopiero wtedy, gdy na samym dole pojawia się sylwetka człowieka w kasku i odblaskowej kamizelce. Jego obecność staje się jedyną miarą przestrzeni. Po chwili przychodzi jednak myśl, od której nie da się uciec: to, na co patrzę, jest efektem działalności człowieka. W miejscu tej ogromnej pustki istniała kiedyś ciągła, nienaruszona struktura skalna. Zachwyt ustępuje niepokojowi wobec skutków tej ingerencji. Język usprawiedliwień – rozwój, infrastruktura, zapotrzebowanie – pojawia się niemal automatycznie, ale stojąc nad wyrobiskiem, mam poczucie, że słowa te są wtórne wobec materii, która istniała tu na długo przed nimi. 

Do kopalni trafiam z bardzo konkretnym celem. Interesuje mnie surowiec, zanim zostanie przekształcony w półprodukt, opisany parametrami technologicznymi i włączony w przemysłowy obieg. Chcę zobaczyć materiał w miejscu jego pochodzenia, zrozumieć jego kontekst i pozyskać próbki,  które później wykorzystam w praktyce ceramicznej.

Cały artykuł dostępny jest w nr 1/2026 "Szkła i ceramiki".  Zamów już teraz 

Zdjęcie: Ciało ziemi. Ślęża. Autor: Magdalena Maros