Artykuły

Ryszard Musiałowicz

Mieszkańcy Wołomina dopiero 10 września 1939 r. odczuli skutki wojny, gdy w wyniku bombardowania uległo zniszczeniu 5 budynków, 8 osób zostało zabitych i 12 rannych. 14 września ok. 16.00 wojska hitlerowskie wkroczyły do miasta z kierunku Czarnej. Obie huty nie poniosły strat, niemniej Huta Praca zawiesiła tymczasowo działalność z uwagi na brak paliwa. „Vitrum” pracowała dalej, do początku października 1939 r., a właściciel Renglewski po raz kolejny chciał oszukać pracowników, nie wypłacając im dwutygodniówki w tak trudnym dla nich okresie. Ostry protest zmusił go w końcu do wypłacenia należności, po czym zniknął na zawsze. Nowi właściciele uruchomili „Vitrum” w 1940 r. Praca tu zapewniała źródło utrzymania i zarazem chroniła przed wywozem na przymusowe niewolnicze roboty do Niemiec. W dalszym ciągu produkowano monopolówki, gąsiory, izolatory aż do 1942 r., kiedy huty przejęła Ostindustrie GmbH Glasshütten Wolomin (Przemysł Wschodni sp. z o.o. Huty Szkła Wołomin). Kierownikiem hut został Obersturmbahnnführer SS Florenz Mues, który ze swoim zespołem fachowców przeprowadzał prace modernizacyjne i remontowe w Hucie Praca w latach 1943–1944. W Hucie Vitrum wybudował m.in. wannę 10. otworową o pojemności 70. ton wraz z gazogeneratorami i odprężarką oraz dokonał remontu kapitalnego starej wanny 50. tonowej. Na początku 1944 r. uruchomiono produkcję butelek monopolowych w Hucie Praca. Wydajność pracy hutników w tym okresie była raczej umiarkowana. Obawiano się represji ze strony hitlerowców, ale zdarzały się indywidualne akty sabotażu, jak psucie wytopionej masy, czy wykradanie uprzednio wykonanych wyrobów i zdawanie ponowne jako nowo wykonanych. Pomysłowość pracowników wołomińskich hut w sposobach oszukiwania i okradania okupanta była nieograniczona...

Cały artykuł dostępny w nr 4/2023 "Szkła i ceramiki". Zamów już teraz