Artykuły

Fajans polski zawsze budził zainteresowanie miłośników ceramiki. Od dłuższego czasu pojawia się coraz więcej opracowań poświęconych tej dziedzinie wytwórczości. Organizowane są wystawy i prezentacje wyrobów polskich wytwórni fajansu. W ten nurt wpisuje się wystawa „Kobieta wyzwolona. Polskie art déco w ceramice”, która odbyła się w galerii Kordegarda w Warszawie należącej do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Wystawę poświęcono ceramice figuralnej z polskiej wytwórni fajansów w Pacykowie, która uchodzi za jedną z najważniejszych polskich wytwórni ceramicznych XX wieku. Wyroby pacykowskie znajdują się w zbiorach wielu muzeów i są prezentowane na wszystkich ważniejszych wystawach porcelany i fajansu polskiego, a w ostatnich latach na większości międzynarodowych ekspozycji sztuki polskiej I połowy XX stulecia. Fajansowe figury z Pacykowa były też omawiane w licznych katalogach muzealnych oraz w popularyzatorskich wydawnictwach. Stąd każda z ekspozycji prezentujących wyroby tej wytwórni budzi duże zainteresowanie.

Omawiana wystawa „Kobieta wyzwolona. Polskie art déco w ceramice” trwała od 8 marca do 9 kwietnia 2024 roku. Organizatorem było Narodowe Centrum Kultury, a kuratorami byli Agnieszka Bebłowska-Bednarkiewicz, Małgorzata Korpała i Jakub Lewicki. Wybór najlepszych obiektów, starannie zaprojektowana scenografia zapewniły duży sukces wystawie. Okazała się ona nie tylko rekordem frekwencyjnym galerii Kordegarda, ale i towarzyszyło jej kilkadziesiąt entuzjastycznych doniesień prasowych, radiowych, a także bardzo licznych relacji w mediach społecznościowych. Duży sukces wystawy był sporym zaskoczeniem, jednak świadczy on o zainteresowaniu tematyką art déco i nowoczesną twórczością ceramiczną.

Celem wystawy była popularyzacja mało znanych osiągnięć początków polskiego designu, a jednocześnie pokazanie nowej roli kobiety w stylistyce art déco. Jako ilustrację zmieniającej się pozycji kobiety i zastosowania nowych prądów artystycznych wybrano kilkanaście malowanych podszkliwnie figur fajansowych powstałych w Polskiej Wytwórni Fajansów w Pacykowie działającej w latach 1912–1939 nieopodal Stanisławowa (obecnie Iwanofrankiwsk) na wschodnich terenach II Rzeczpospolitej. Wyroby Pacykowa eksportowano do innych krajów i sprzedawano na terenie całej Galicji, Austrii i w innych państwach,, a w latach 20. i 30. przedstawicielstwa fabryki znajdowały się w wielu miastach, m.in.: w Berlinie, Paryżu, Londynie, Nowym Jorku, a nawet w Tunisie w Afryce. 

Cały artykuł dostępny jest w nr 2/2025 "Szkła i ceramiki".  Zamów już teraz 

Na zdjęcie: Siedząca tancerka Pacyków, figura z lat 20. XX wieku, autor modelu Wilhelm Thomasch, wys. 26,5 cm. Fot. Małgorzata Korpała